– انواع رفتار جرأت مندانه

– جرأت مندی اساسی: یعنی ابراز ساده و مستقیم باورها، احساسات یا عقاید شما است. و معمولا از طریق عبارات ساده ای; چون «من می خواهم » یا «من احساس می كنم » ابراز می شود.

– جرأت مندی قوی: این نوع جرأت مندی، انتقال حساسیت ها به شخص دیگر است. بازشناسی موقعیت یا احساسات شخص دیگر كه به دنبال آن اظهارنظری صورت می گیرد كه در آن شما از حقوق خاص خود حمایت می كنید.

«من می دانم كه شما واقعا سرتان شلوغ بوده است، ولی می خواهم احساس كنم كه رابطه ها برای شما مهم است. می خواهم شما به من و ما زمانی را اختصاص دهید.»

– جرأت مندی فزاینده: این نوع جرأت مندی زمانی به وقوع می پیوندد كه شخص دیگری در واكنش به جرأت مندی اساسی شما شكست می خورد و به تجاوز علیه حقوق شما ادامه می دهد. در نتیجه شما به تدریج جرأت مندی را گسترش می دهید و به نحو فزاینده ای بر رای خود محكم تر تاكید          می ورزید. در این گونه جرات مندی حتی ممكن است شما به پاره ای از اعمال اشاره كنید كه در صورت ادامه ی رفتار طرف مقابل، از شما به عنوان نتیجه بروز كند، ولی اشاره به اعمال، تنها پس از چند عبارت              جرات مندانه ی اساسی و پایه ارایه می شود. به طور مثال، اگر شما تا پنج بعدازظهر فردا كارتان را روی ماشین من تمام نكنید، من مجبور می شوم به فلان یا بهمان دفتر تجاری زنگ بزنم.»

– جرأت مندی از طریق گفتار با «من » آغاز شونده: این نوع جرات مندی خصوصاً برای بیان        احساسات منفی مفید است. تمركز اصلی در اظهارنظرها با «من » آغاز شوند، روی بخش «من احساس       می كنم »، «من می خواهم » می باشد. به هنگام ابراز خشم، تمایل غالبا به سرزنش شخص دیگر، از كوره     در رفتن و اختیار هیجان را از كف دادن است. وقتی جرات مندی از طریق گفتار با «من » آغاز شوند        می تواند كمك كند به نحو سازنده برخشم متمركز شوید و در ارتباط با احساسات موضع روشنی بگیرید.

کم جرأتی: والدین کم جرأتی را در خانواده به فرزند می آموزد. کودکانی که مضطرب و کم جرأت             بار می آیند به تدریج احساس خود ارزشمندی و عزت نفس شان از به حداقل می رسد و انگیزه آنها برای انجام کارها به حداقل کاهش می یابد. لذا دچار شکست های پیاپی می شوند(محبوبی، شریفی و نویدفر، 1391).

– احساس هاي مثبت و منفي: (آگاهي احساسي  بيان احساسي خوش و بش كردن – تشكر از ديگران براي تعريف شان از فرد –  برقراري تماس چشمي)

– نپذيرفتن و ايستادگي در برابر خواسته هاي نابجاي ديگران: (مخالفت كردن – نه گفتن)

ابراز عقايد و باورهاي شخصي: گفتگوي جرات آميز – چرا پرسي – صحبت درباره خود                    و تفکر انتقادي خلاقيت.

2-2-8- ضرورت رفتار جرأت مندانه و باور هاي فرد قاطع

– كاهش افسردگي، كنترل خشم، كنترل اضطراب، مسائل جسمي، تربيت نا بجاي فرزند.

– احساس ارزشمندي براي خود و ديگران.  – احساس بر حق بودن خود و ديگران.  – دست از ملامت خود و ديگران بر مي دارد.- نقش قرباني را بازي نمي كند. – مسئوليت آنچه را رخ مي دهد مي پذيرد.               – براي خود و ديگران حقوق انساني را قائل است.  –  مورد احترام قرار بگيرد.  – تغيير عقيده دهد.  – زماني كه نياز دارد تنها بماند.   – اشتباه كند و مسئوليت آن را بپذيرد.  – بتواند به تقاضاهاي ديگران نه بگويد.

2-2-9- رفتار كلي فرد جرأت مند و قاطع

– از نظر اخلاقي و رفتار مسئوليت پذير و پيش بيني پذير است.

– با در نظر گرفتن حقوق ديگران تلاش مي كند كه به اهداف خويش برسد.

– عملكرد او بر اساس انتخاب هاي خودش است.

– هدف مند است و براي رسيدن به هدف ها برنامه ريزي مي كند.

– عمل مدار و داراي پشتكار است. – انتظارهاي واقع بينانه دارد. – واكنش هاي منصفانه و عادلانه دارد.

رفتار كلامي فرد قاطع و جرات مند:  من مي خواهم… من فكر مي كنم … به نظر من…

رفتار غير كلامي فرد قاطع و جرأت مند: – حالت هاي باز و طبيعي زبان بدن  – تماس چشمي مستقيم  – حالت بدن مطمئن و آسوده  – آهنگ صداي مناس

– رويارويي با مسائل در فرد قاطع و جرات مند:  -گفتگو ، مذاكره، درخواست – مديريت  هيجان منفي           -رويارويي همزمان با مساله(بوگر، عسکرآبادی و بشارت، 1386).

2-2-10- راهكارهاي ابراز  رفتار جرأت مندي

براي عيني­تر كردن كاربرد اين راهكارها، فرض كنيد يكي از دوستانتان، شما را امشب به جشن تولّد دعوت كرده درحالي كه شما اصلاً ديگر ميهمانان و مكاني را كه بايد بدان جا برويد، نمي­شناسيد. در اين صورت شايسته است از روش هاي جرأت مندانه اي كه در ادامه بدان اشاره خواهد شد، استفاده نماييد.

1- روش هاي متعدّدي براي ابراز جرأت مندانه « نه » گفتن» وجود دارد كه برخي از آنها عبارتند از:

الف) صرفاً گفتن« نه » نظير: « نه » يا « نه متشكرم ».

ب) گفتن« نه » همراه با توضيح نظير : « نه متشكرم، من شبها از خانه بيرون نمي­روم».

استاف(1995)، در تحقیقاتی تحت عنوان تأثیر آموزش جرأت ورزی و مهارت اجتماعی بر اعتما به نفس دانش آموزان عنوان کردند مهارت های زندگی در «نه» گفتن به دانش آموزان کمک می کند. دانش آموزانی که تحت برنامه جامع قرار دارند و مهارت های زندگی و اجتماعی را آموخته اند، توانستند به خوبی در مراحل تحصیلی بعدی از کلمه «نه» استفاده کنند.

2- تغيير دادن موضوع ؛ در اين روش سعي بر آن است كه موضوع صحبت عوض گردد.

راستي فيلم ديشب را ديدي؟

3- دليل آوردن؛ روحيه­ام با اين­جور ميهماني­ها سازگاري ندارد و ضعيف مي­شود. رفتن به جايي را كه نمي­شناسم، اصلاً درست نمي­دانم.

4- ايجاد احساس شخصيّت مهم­تر در طرف مقابل از شما انتظار نداشتم چنين پيشنهادي به من بدهي!

من روي شما يك ­جور ديگر فكر مي­كردم!

5- ارائه پيشنهادي بهتر؛ حاضرم با شما به تئاتر و يا منزل شما بيايم ولي به ميهماني در جايي كه ساير       ميهمان ها را نمي شناسم نمي آيم.

7- بيان موضوع در قالب شوخي؛ من هنوز بچّه ام و به اندازه كافي براي ميهماني شبانه بزرگ نشده­ام.

8- دور شدن از موقعيّت: در مواقعي كه فرد بيش از حد اصرار مي­ورزد.

9- ابراز همدلي ؛ شايد دلت مي­خواست كه من در جشن تولّدت باشم، اين موضوع را مي­فهمم ولي متأسفانه من اهل شركت در اين­جور مراسم نيستم.

10- معذرت خواهي؛ اميدوارم مرا ببخشيد كه به هيچ وجه نمي­توانم در ميهماني شما شركت نمايم.

11- قدرداني؛ لطف كرديد كه مرا به ميهماني خود دعوت نموديد، ولي من دوست ندارم                            و نمي­آيم(آموزش مهارت زندگی، موتابی، 1385). و…

Mandy ventured strong

– Nvydfar&Mahbobi

4 – not to say

– Responsible behavior

1 – managing negative emotions

2 -faced simultaneously

Boogar, ASkrabady and Besharat

6 – dared express satisfaction

-Staf

– Motaby